Zakaukaskie dywany i morele, czyli 10 fakt贸w o Armenii.

P6210003

/ fot. podr贸偶ne聽rozmaito艣ci

quotationW 艣rodkowej cz臋艣ci Europy o Armenii wie si臋 niewiele i rzadko rozwa偶a t臋 cz臋艣膰 Zakaukazia jako destynacj臋 turystyczn膮. Gruzja jest bli偶ej, 艂atwiej trafi膰 tu na tani lot, a na zdj臋ciach Googla prezentuje si臋 r贸wnie urokliwie co Armenia. Czego nie wie o Armenii co trzeci Europejczyk z naszej szeroko艣ci geograficznej? Poni偶ej dziesi臋膰聽fakt贸w.

Armenia jest pierwszym na 艣wiecie krajem chrze艣cija艅skim.

Armenia przyj臋艂a chrzest w 301 roku za spraw膮 dzia艂alno艣ci 艣w. Grzegorza O艣wieciciela. Legenda wok贸艂 tak wczesnego przyj臋cia przez Armeni臋 chrztu g艂osi, i偶 贸wczesny w艂adca Armenii, Tiridates III prze艣ladowa艂 mniszk臋 Hripsime, kt贸r膮 chcia艂 po艣lubi膰 ze wzgl臋du na jej urod臋, za co B贸g ukara艂 go, przemieniaj膮c go w dzika. Dopiero 艣w. Grzegorz O艣wieciciel kr贸la wyleczy艂, przywracaj膮c mu ludzk膮 posta膰. Kr贸l bez wahania聽ustanowi艂 chrze艣cija艅stwo religi膮 pa艅stwow膮.

Zaraz po przyj臋ciu chrze艣cija艅stwa wynaleziono alfabet.

Ormia艅ski alfabet w V wieku stworzy艂 Mesrop Masztoc, mnich i lingwista. Alfabet sk艂ada艂 si臋 pocz膮tkowo z 36 liter, z czasem dodano kolejne trzy. Prawie w niezmienionej formie s艂u偶y on do dzi艣 Ormianom. W regionie Aragac (usytuowanym w pobli偶u wygas艂ego wulkanu, b臋d膮cego jednocze艣nie najwy偶szym szczytem kraju) znajduje si臋 ciekawy pomnik alfabetu ormia艅skiego. Na 艂膮ce, w wysokich trawach rozrzucone s膮 du偶e, kamienne litery. Wsp贸艂czesny j臋zyk ormia艅ski jest niepodobny do 偶adnego innego istniej膮cego j臋zyka. Czasami m贸wi si臋, 偶e ewentualnie mo偶e nieco przypomina膰 wsp贸艂czesn膮 Grek臋.

Armenia pozostaje krajem silnie chrze艣cija艅skim i konserwatywnym.

Jedna z bardziej restrykcyjnych arme艅skich tradycji nazywa si臋 tradycj膮 鈥瀋zerwonego jab艂ka鈥 i jest zwi膮zana z rytua艂em nocy po艣lubnej. Rano po nocy po艣lubnej 艣wie偶o po艣lubiony m膮偶 ma pokaza膰 swoim rodzicom po艣ciel, w kt贸rej spali pa艅stwo m艂odzi. Je艣li na prze艣cieradle b臋dzie odbity krwisty 艣lad w kszta艂cie jab艂ka (鈥瀋zerwone jab艂ko鈥), wybranka zostaje oficjalnie przyj臋ta do rodziny, a rodzice pana m艂odego wysy艂aj膮 rodzicom panny m艂odej kosz czerwonych jab艂ek na znak pozytywnego przej艣cia testu. Tradycja ta odchodzi powoli w zapomnienie i w chwili obecnej jest kultywowana ju偶 g艂贸wnie na prowincji.

Ormianie pomimo tak wczesnego przyj臋cia chrze艣cija艅stwa pozostaj膮 bardzo zabobonni.

Ormia艅skie zabobony i przes膮dy 艣ci艣le 艂膮cz膮 si臋 z wiar膮 chrze艣cija艅sk膮. Przyk艂adowo kiedy podczas posi艂ku komu艣 wysypie si臋 s贸l, trzeba u艂o偶y膰 z niej krzy偶 i skropi膰 go wod膮. Ormianie bardzo wierz膮 w uzdrawiaj膮c膮 moc wody. Kiedy proponuj膮 komu艣 napicie si臋 wody, nie wolno odmawia膰, bo takie zaproszenie 艣wiadczy o dobrej intencji zapraszaj膮cego, kt贸ry chce przed艂u偶y膰 nam 偶ycie i wzmocni膰 zdrowie. St膮d te偶 w ka偶dym wi臋kszym i 艣redniej wielko艣ci mie艣cie arme艅skim znajdziemy kranik z wod膮, z kt贸rego mo偶na si臋 napi膰, albo zaczerpn膮膰 wody do butelki.

Znamy wielu Ormian, nie zdaj膮c sobie sprawy, 偶e s膮 Ormianami.

Wokalistka Cher聽ma pochodzenie ormia艅skie i jest bardzo ceniona w Armenii. Nawet jej stare i przebrzmia艂e w innych cz臋艣ciach Europy przeboje mo偶na cz臋sto us艂ysze膰 na chodnikach arme艅skich miast. Inny muzyk, wokalista zespo艂u System of a Down, Serj Adam Tankian jest z pochodzenia Ormianinem. System of a Down jest dobrze znany i wysoko ceniony w kraju. Kim Kardashian te偶 jest w po艂owie Ormiank膮 i pomimo i偶 uda艂o jej si臋 rozs艂awi膰 w 艣wiecie ormia艅sk膮 urod臋, to Ormianie nieprzychylnie patrz膮 na jej konsumpcyjny tryb 偶ycia i uwa偶aj膮, 偶e celebrytka odci臋艂a si臋 kompletnie od tradycyjnych, ormia艅skich聽warto艣ci.

Ormianie bardzo ceni膮 sobie dywany.

W ka偶dym arme艅skim domu jest przynajmniej jeden pokazowy, reprezentacyjny dywan. Jest to spu艣cizna z czas贸w, kiedy Armenia by艂a pod panowaniem Pers贸w. Persowie mieli bardzo rozwini臋t膮 sztuk臋 tkania dywan贸w i zarazili swoim kunsztem Ormian. Dlatego te偶 g艂贸wnie na prowincji w domach w korytarzu trzymany jest specjalny zestaw kapci dla go艣ci, aby nie zniszczyli oni butami dywan贸w. Je艣li wchodz膮c do ormia艅skiego domu kapci nie dostaniemy i tak trzeba bezwzgl臋dnie uwa偶a膰, 偶eby nie pobrudzi膰 dywan贸w.

Ormianie r贸wnie wysoko ceni膮 toasty.

Wznoszenie toast贸w w Armenii jest sztuk膮. Toast wznoszony w w膮skim gronie cz艂onk贸w rodziny mo偶e ci膮gn膮膰 si臋 nawet dobry kwadrans. W 偶adnym wypadku nie mo偶na okaza膰 znudzenia, czy nawet dyskretnie ziewn膮膰. Kiedy wida膰, 偶e toast si臋 przed艂u偶a dopuszczalnym jest co najwy偶ej powoli odstawi膰 kieliszek na st贸艂 i s艂ucha膰 tre艣ci toastu wznoszonego przez tamad臋 (gospodarza biesiady wznosz膮cego toast). Ormianie uwielbiaj膮 pi膰 i biesiadowa膰, ale w swoich czterech 艣cianach. Widok pijanego Ormianina na ulicy to rzadko艣膰 i ogromne faux pas.

Morela to narodowy owoc Armenii.

Brzoskwinie i morele rdzennie pochodz膮 w艂a艣nie z teren贸w聽Armenii. To st膮d聽Aleksander Wielki przywi贸z艂 je do Grecji, sk膮d rozprzestrzeni艂y si臋 na pozosta艂膮 Europ臋. Najstarsze morelowe drzewo znajduje si臋 w okolicy miejscowo艣ci Garni i szacuje si臋, 偶e ma ponad trzy tysi膮ce lat. Nawet 艂aci艅ska nazwa moreli wskazuje na proweniencj臋 tego owocu, Armeniaca vulgaris. Z drzewna drzew morelowych wytwarza si臋 lokalny flet, tak zwany duduk.

Poza zobaczeniem i wej艣ciem na Ararat, mo偶na si臋 go tak偶e napi膰.

Armenia s艂ynie z聽produkcji koniaku, najs艂ynniejszym jest koniak Ararat, duma Ormian. Przyst臋pne cenowo s膮 pi臋cio i sze艣cioletnie koniaki (oko艂o 2-3 tysi臋cy AMD za butelk臋, 1 z艂 to oko艂o 526 AMD czyli dram贸w). Nieco dro偶sze s膮 wykwintne koniaki dwunastoletnie, ale najbardziej wyrafinowanym alkoholem jest Kilikia, mieszkanka dwunastu alkoholi o r贸偶nym wieku, z czego najm艂odszy ma 12, a najstarszy a偶 100 lat.

Gra w szachy jest obowi膮zkowym przedmiotem w szkolnictwie arme艅skim.

Ormianie uwielbiaj膮 gra膰 w szachy i w ten spos贸b umilaj膮 sobie parne wieczory. W arme艅skim miasteczkach przy kawiarnianych stolikach mo偶na wieczorami obserwowa膰 jak szczeg贸lnie starsze pokolenie ucina sobie partyjk臋. Szachy s膮 te偶 obowi膮zkowym przedmiotem w arme艅skich szko艂ach.

Og贸lnie rzecz bior膮c, kraj cechuje silne przywi膮zanie do tradycji. St膮d te偶 w niekt贸rych miejscowo艣ciach g艂贸wnymi miejscami do zwiedzania s膮 ko艣cio艂y (np. Eczmiadzyn). Ko艣cio艂y oczywi艣cie zwiedza si臋 za darmo, ale i wst臋py na baszty widokowe czy do muze贸w s膮 albo darmowe albo kosztuj膮 przys艂owiowe grosze. Tymczasem na horyzoncie rysuje si臋 poczt贸wkowy widok Kaukazu, a nad wszystkim g贸ruje 艣wi臋ta g贸ra Ararat.

strzalkos

鈥婮e艣li spodoba艂 Ci si臋 tekst, to super! Gdzie艣 tam ciesz臋 si臋 jak dziecko i skacz臋 pod sufit mojego o艣miometrowego strychu. Udost臋pnij, prosz臋, podlinkuj, przescroluj jeszcze raz. Wpadaj te偶 cz臋艣ciej na lato i na聽Facebooka. Much love!

7 my艣li na temat “Zakaukaskie dywany i morele, czyli 10 fakt贸w o Armenii.

  1. Pingback: Matka Boska Marszrutkowa. – ka艂u偶a pe艂na mirabelek

  2. jiuzhizi

    By艂a艣 w Armenii, albo pozna艂a艣 jakich艣 Ormian? Ciekawi mnie to, bo ci, co s膮 tutaj, handlarze, s膮 raczej ma艂o fajni. Pozna艂em pracuj膮c kiedy艣 w hurtowni 2 porz膮dnych. przyzwoitych go艣ci, ale reszta nie budzi zaufania, delikatnie m贸wi膮c. Ju偶 Marco Polo pisa艂 o Armenii, 偶e bandyt贸w tam pe艂no :)

    Polubienie

  3. Ruda Wst膮偶ka

    W sumie szkoda, 偶e o Armenii tak ma艂o si臋 wie w Eurpie. Z reszt膮, nie tylko o Armenii – si臋 uparli艣my na te modne cele podr贸偶y i reszta nas niezbyt interesuje. :P
    Szachami mnie zaskoczy艂a艣. Chocia偶 obowi膮zkowa nauka gry to nieg艂upi pomys艂, bo podobno fantastycznie rozwijaj膮 m贸zg. :D

    Polubienie

Skomentuj

Wprowad藕 swoje dane lub kliknij jedn膮 z tych ikon, aby si臋 zalogowa膰:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystaj膮c z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmie艅 )

Zdj臋cie na Google

Komentujesz korzystaj膮c z konta Google. Wyloguj /  Zmie艅 )

Zdj臋cie z Twittera

Komentujesz korzystaj膮c z konta Twitter. Wyloguj /  Zmie艅 )

Zdj臋cie na Facebooku

Komentujesz korzystaj膮c z konta Facebook. Wyloguj /  Zmie艅 )

Po艂膮czenie z %s

Ta witryna wykorzystuje us艂ug臋 Akismet aby zredukowa膰 ilo艣膰 spamu. Dowiedz si臋 w jaki spos贸b dane w twoich komentarzach s膮 przetwarzane.